Üç Boyutlu Ablasyon ve Haritalama

Üç boyutlu ablasyon, ritim bozukluğunun kaynağını kalbin bilgisayarla oluşturulan dijital haritası üzerinde bulup o noktaya enerji uygulama yöntemidir. Klasik yöntemde hekim kateterlerin yerini yalnızca röntgen görüntüsünden takip eder. Üç boyutlu haritalamada ise kalbin gerçek şekli ekranda modellenir, her noktanın elektriksel özelliği renklerle gösterilir ve kateterin konumu milimetre düzeyinde izlenir. Amaç doğru noktaya, doğru miktarda enerji vermektir.

Çarpıntı Ne Zaman Araştırılmalı?

Herkes zaman zaman çarpıntı hisseder. Heyecan, kahve, uykusuzluk ya da ateşli bir hastalık kalbi hızlandırabilir. Bunlar araştırma gerektirmez.

Ancak bazı özellikler kalp kaynaklı bir ritim bozukluğunu düşündürür:

• Aniden başlayıp aniden bitiyorsa. Düğmeye basılmış gibi başlayan ve aynı şekilde kesilen çarpıntı, tipik bir uyarıdır.

• Nabız çok hızlıysa. Dakikada 150'nin üzerindeki atımlar dinlenme hâlinde beklenmez.

• Bayılma ya da bayılacak gibi olma eşlik ediyorsa. Bu bulgu geciktirilmeden değerlendirilmelidir.

• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı ile birlikteyse.

• Ataklar sıklaşıyor ya da uzuyorsa.

• Ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü varsa.

Çarpıntı sırasında çekilmiş bir EKG, tanının en değerli parçasıdır. Atak sırasında acile başvurabiliyorsanız o kaydın alınmasını isteyin; sonrasında yapılacak her değerlendirme o kayıt üzerinden şekillenir. Ataklar seyrekse ritim Holteri ya da daha uzun süreli kayıt cihazları kullanılır.

Elektrofizyolojik Çalışma (EPS) Nedir?

Ablasyondan önce gelen adım elektrofizyolojik çalışmadır; kısaca EPS denir.

EPS, kalbin elektrik sisteminin kateterlerle içeriden incelenmesidir. Kasık toplardamarından girilen ince kateterler kalbin belirli noktalarına yerleştirilir. Bu kateterler hem kalbin kendi elektriksel sinyallerini dinler hem de kontrollü uyarılar verebilir.

Burada önemli bir ayrım var: EPS tanı, ablasyon tedavidir. Bazı hastalarda yalnızca EPS yapılır, kaynak bulunur ve ablasyon gerekmediğine karar verilir. Çoğu zaman ise ikisi aynı seansta birbirini izler.

Neden Çarpıntı Bilerek Tetiklenir?

Bu, hastaların işlem öncesinde duyunca şaşırdığı bir ayrıntıdır ve önceden bilinmesi kaygıyı azaltır.

Ritim bozukluğunun kaynağını bulmak için o ritmin görülmesi gerekir. Muayenehanede kendiliğinden ortaya çıkmayan bir çarpıntı, işlem sırasında kontrollü uyarılarla tetiklenir. Böylece aritminin türü, nereden başladığı ve hangi yoldan yayıldığı kaydedilir.

Tetikleme kontrollü bir ortamda, ritminiz kesintisiz izlenirken yapılır ve gerektiğinde aynı yöntemle sonlandırılır.

Üç Boyutlu Haritalama Nasıl Çalışır?

Sistem, kateterin ucunun kalp içindeki konumunu manyetik alan ya da elektriksel alan ölçümüyle hesaplar.

Kateter kalp odacığının duvarında gezdirildikçe her temas noktasının konumu ve o noktadaki elektriksel sinyalin zamanı kaydedilir. Noktalar birleştikçe odacığın dijital modeli ortaya çıkar.

Ardından bu model renklendirilir. Uyarının en erken ulaştığı bölge bir renkle, en geç ulaştığı bölge başka bir renkle gösterilir. Aritminin kaynağı bu renk haritasında görünür hâle gelir.

Üç Boyutlu Ablasyon Neyi Değiştirir?

İletim Yolları Haritada İşaretlenir

Kalbin kendi doğal iletim yolları haritaya işaretlenir ve dokunulmaması gereken bölge olarak belirlenir. Bu bölgeye yakın çalışılırken sınır ekranda sürekli görünür.

Bu ayrıntı önemlidir: iletim yoluna zarar verilmesi kalıcı kalp pili gerektirebilir. Haritada işaretli bir sınır, bu riski yönetmenin somut yoludur.

Kateterin Dokuya Temas Gücü Ölçülür

Enerji verilirken kateterin dokuya ne kadar bastırdığı anlık olarak görülür. Temas zayıfsa verilen enerji dokuya yeterince işlemez ve iletim zamanla geri dönebilir. Temas fazlaysa dokuya gereğinden çok zarar verilir.

Ekranda görünen bu değer, hekimin her noktada aynı ölçüde çalışmasını sağlar.

Röntgen Işını Azalır ya da Hiç Kullanılmaz

Klasik yöntemde kateterlerin yeri röntgen görüntüsüyle takip edilir; yani işlem boyunca ışın verilir. Üç boyutlu haritalamada kateterlerin konumu sistemin kendisi tarafından hesaplandığı için ışın ihtiyacı belirgin biçimde azalır.

Uygun hastalarda işlem hiç röntgen kullanılmadan tamamlanabilir. Bu özellikle genç hastalarda, çocuklarda ve gebelerde önem taşır.

Hangi Ritim Bozukluklarında Uygulanır?

• Supraventriküler taşikardi (SVT): Aniden başlayıp aniden biten, dakikada 150-200'e varan çarpıntı atakları.

• WPW sendromu: Doğuştan gelen fazladan bir iletim yolunun neden olduğu çarpıntılar.

• Atriyal flutter: Kulakçıkların düzenli ama çok hızlı çalışması.

• Atriyal taşikardi: Kulakçıkta tek bir odaktan çıkan hızlı ritim.

• Ekstrasistol ablasyonu: Kalpte tekleme ya da atlama hissi veren erken atımlar. Sık ve şikâyet yaratıyorsa ya da kalbin pompa gücünü etkilemeye başladıysa gündeme gelir.

• Ventriküler taşikardi: Karıncıklardan kaynaklanan hızlı ritim. Üç boyutlu haritalamanın en çok fark yarattığı alanlardan biridir.

• Atriyal fibrilasyon: Kendi sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.

Üç Boyutlu Ablasyon ile Klasik Ablasyon Arasındaki Fark

İki yöntemin hedefi aynıdır: aritminin kaynağını bulup etkisiz kılmak. Fark, hekimin kalbin içinde nasıl yön bulduğundadır.

• Klasik (iki boyutlu) yöntem: Kateterlerin yeri röntgen görüntüsünden takip edilir. Görüntü düz bir gölgedir; derinlik bilgisi yoktur. Hekim konumu deneyimine ve farklı açılardan alınan görüntülere dayanarak yorumlar. İşlem boyunca ışın verilir.

• Üç boyutlu ablasyon: Kalbin dijital modeli çıkarılır. Kateterin konumu üç eksende hesaplanır, temas ettiği her nokta haritaya kaydedilir. Enerji verilen noktalar ekranda işaretli kalır.

Son madde pratikte önemlidir. Klasik yöntemde hekim, daha önce nereye enerji verdiğini hatırlamak zorundadır. Üç boyutlu haritada bu noktalar görünür durur; bu yüzden hatlarda boşluk kalma ihtimali azalır.

Buna karşılık üç boyutlu sistem ek hazırlık ve donanım gerektirir. Basit bir aritmide bu ek adımlar fayda getirmeyebilir.

Her Ablasyonda Üç Boyutlu Harita Gerekir mi?

Hayır. Bu sayfada net söylenmesi gereken bir nokta.

Basit ve kaynağı belli bir SVT'de klasik yöntem yeterli olabilir; işlem kısa sürer ve ek bir sisteme gerek duyulmaz.

Üç boyutlu haritalama şu durumlarda öne çıkar:

• Aritminin kaynağı karmaşıksa ya da birden fazla odak varsa

• Daha önce ablasyon yapılmış ve ritim bozukluğu tekrarlamışsa

• Kalpte geçirilmiş bir kalp krizine ya da ameliyata bağlı nasır dokusu varsa

• Kulakçık ya da karıncıkta geniş bir alanın taranması gerekiyorsa

• Röntgen ışınından kaçınılması gereken hastalarda

Yöntemi aritmi belirler. Daha gelişmiş bir sistem, her hastada daha iyi sonuç anlamına gelmez.

İşlem Nasıl Yapılır?

İşlem Öncesi

Kullandığınız ilaçların tam listesini getirin. Ritim ilaçlarının bir kısmı aritmiyi baskıladığı için işlemden önce belirli bir süre kesilmesi istenebilir; bu kararı hekiminiz verir, kendi başınıza uygulamayın. Açlık süresi size bildirilir.

Varsa çarpıntı sırasında çekilmiş EKG ve Holter kayıtlarınızı mutlaka yanınızda getirin. Bu kayıtlar işlem planını doğrudan etkiler.

İşlem Sırasında

Girişim lokal anestezi ve sedasyonla, kasık toplardamarından yapılır. Kateterler yerleştirilir, EPS ile aritminin türü belirlenir, üç boyutlu harita çıkarılır ve hedef nokta işaretlenir.

Enerji uygulandıktan sonra aritmi yeniden tetiklenmeye çalışılır. Tetiklenmiyorsa işlem sonlandırılır; bu doğrulama adımı atlanmaz.

İşlem Sonrası

Kasıktaki giriş yeri baskılanır ve bir süre yatak istirahati önerilir. Ritminiz izlenir. Taburculuk çoğu hastada aynı gün ya da ertesi gün planlanır.

Kimler İçin Uygundur?

• İlaç tedavisine rağmen çarpıntı atakları süren hastalar

• Ritim ilaçlarını yan etkisi nedeniyle kullanamayanlar

• Uzun yıllar ilaç kullanmak istemeyen genç hastalar

• Çarpıntıya bağlı bayılma ya da bayılacak gibi olma yaşayanlar

• Sık ekstrasistolün kalbin pompa gücünü etkilemeye başladığı kişiler

• WPW sendromu gibi, riski ilaçla ortadan kalkmayan durumlar

Uygun Olmayabileceği Durumlar

• Aritminin kaynağının kalbin doğal iletim yoluna çok yakın olması

• Kalpte pıhtı bulunması; işlem ertelenir

• Düzeltilebilir bir nedenin bulunması; örneğin tiroit bozukluğu önce tedavi edilir

• Seyrek görülen, şikâyet yaratmayan ve kalbi etkilemeyen ekstrasistoller

• Aktif enfeksiyon varlığı

Kimlere uygun olduğuna, ritim kayıtlarınız ve şikâyetleriniz birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Olası Riskler Nelerdir?

• Giriş yerinde morarma, kanama ya da damar yaralanması

• Kalbin doğal iletim yolunun etkilenmesi ve kalıcı kalp pili gerekmesi; haritada iletim yollarının işaretlenmesinin nedeni budur

• Kalp zarında sıvı birikmesi; nadirdir, gerekirse boşaltılır

• Aritminin zamanla tekrarlaması ve ikinci bir işlem gerekmesi

• İşlem bölgesine göre değişen, komşu yapılarla ilgili riskler

Riskler işlemden beklenen fayda ile birlikte değerlendirilir ve işlem öncesindeki görüşmede sizin durumunuza göre ayrıntılı konuşulur.

İşlemden Sonra

• İlk günlerde kasıkta hassasiyet ve morarma olabilir; birkaç gün içinde azalır.

• Ara ara çarpıntı hissi görülebilir. Enerji uygulanan doku iyileşirken bu beklenen bir durumdur.

• İlaçlarınızın kesilip kesilmeyeceğine hekiminiz karar verir. Kendi başınıza bırakmayın.

• Ağır efora dönüş kademeli planlanır.

• Belirli aralıklarla kardiyoloji kontrolü yapılır; gerekirse ritim kaydı tekrarlanır.

Uzun süren çarpıntı, bayılma ya da giriş yerinde belirgin şişlik fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun.

Antalya'da Üç Boyutlu Ablasyon

Prof. Dr. Umuttan Doğan, 2012 yılında Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde elektrofizyoloji eğitimi almış bir kardiyoloji uzmanıdır; ritim bozukluklarının üç boyutlu haritalama altında ablasyonu çalışma alanlarından biridir. İşlemler Antalya Amerikan Hastanesi'ndeki kateter laboratuvarında uygulanır.

Çarpıntı şikâyetiniz varsa ya da size ablasyon önerilmişse, mevcut EKG ve Holter kayıtlarınızla Konyaaltı'ndaki muayenehanede değerlendirme yapılabilir. Farklı enerji yöntemleri için kriyoablasyon ve PFA, diğer işlemler için ritim bozuklukları ve ablasyon sayfalarına bakabilirsiniz. Hekim özgeçmişine ve iletişim bilgilerine ilgili sayfalardan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

EPS ile ablasyon aynı şey mi?

Hayır. EPS, kalbin elektrik sisteminin kateterlerle incelenmesidir ve bir tanı yöntemidir. Ablasyon ise bulunan kaynağa enerji uygulanmasıdır, yani tedavidir. Çoğu zaman ikisi aynı seansta yapılır; bazı hastalarda yalnızca EPS ile yetinilir.

İşlem sırasında çarpıntım tetiklenecek mi?

Büyük olasılıkla evet. Aritminin kaynağını bulmak için o ritmin görülmesi gerekir. Tetikleme kontrollü bir ortamda, ritminiz kesintisiz izlenirken yapılır ve gerektiğinde aynı yöntemle sonlandırılır. Bunu önceden bilmek işlem sırasındaki kaygıyı azaltır.

Ablasyonda röntgen ışını alacak mıyım?

Üç boyutlu haritalama kullanıldığında ışın ihtiyacı belirgin biçimde azalır. Uygun hastalarda işlem hiç röntgen kullanılmadan tamamlanabilir. Bu özellikle çocuklarda, genç hastalarda ve gebelerde önem taşır.

Ablasyondan sonra ilaçlarım kesilecek mi?

Bu karar işlemin türüne ve sizin durumunuza bağlıdır. Bazı hastalarda ritim ilaçları kademeli azaltılır, bazılarında sürdürülür. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız onun kararı ayrı ölçütlere göre verilir. İlaçlarınızı kendi başınıza bırakmayın.

Her çarpıntıya ablasyon yapılır mı?

Hayır. Çarpıntının nedeni önce belirlenir. Kaygı, kansızlık, tiroit bozukluğu ya da kullanılan bir ilaç da çarpıntı yapabilir; bu durumlarda ablasyon gündeme gelmez. Ablasyon, kaynağı kalpte olan ve şikâyet yaratan ritim bozukluklarında değerlendirilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları, kişiye özel değerlendirme sonrasında hekiminiz tarafından verilir.