ICD: Şoklu Kalp Pili

Şoklu kalp pili, kalbin ritmini kesintisiz izleyen ve hayatı tehdit eden bir hızlanma saptadığında bunu durdurmak üzere tasarlanmış bir cihazdır. Tıp dilindeki adı ICD, yani implante edilebilir kardiyoverter defibrilatördür. Klasik kalp pili kalbi yavaşladığında hızlandırır; ICD ise tehlikeli biçimde hızlandığında müdahale eder. Önemli bir ayrıntı var: cihaz her durumda şok vermez, önce şoksuz bir yöntemle ritmi düzeltmeye çalışır.

Şoklu Kalp Pili (ICD) Nedir?

ICD, köprücük kemiğinin altına cilt altına yerleştirilen bir gövde ile kalbe uzanan bir ya da birkaç elektrot kablosundan oluşur.

Cihaz her kalp atımını izler. Ritim normalse hiçbir şey yapmaz, sessizce bekler. Tehlikeli bir hızlanma saptadığında saniyeler içinde devreye girer.

Aynı cihaz gerektiğinde klasik kalp pili işlevini de görür; yani ritim yavaşladığında uyarı vererek destekler.

Klasik Kalp Pilinden Farkı Nedir?

Bu, en sık karıştırılan konudur. İki cihaz dıştan benzer görünür ama farklı sorunlara karşı çalışır.

• Klasik kalp pili: Kalp gereğinden yavaş attığında uyarı verir. Amaç bayılma, baş dönmesi ve yavaş nabza bağlı şikâyetleri önlemektir.

• Şoklu kalp pili (ICD): Kalp karıncıklardan kaynaklanan, çok hızlı ve etkisiz bir ritme girdiğinde müdahale eder. Amaç bu ritmin sürmesini engellemektir.

Kısacası klasik pil yavaşlığa, ICD tehlikeli hızlanmaya karşı çalışır. ICD ayrıca kalp pili işlevini de içerir; tersi geçerli değildir.

Hangi Ritim Bozukluğuna Karşı Koruma Sağlar?

Kalbin alt odacıkları olan karıncıklar, kanı vücuda pompalayan bölümdür. Bu odacıklar çok hızlı ve düzensiz çalışmaya başlarsa etkili bir kasılma olmaz ve kan dolaşımı durur.

• Ventriküler taşikardi: Karıncıklardan çıkan, hızlı ve düzenli ritim. Kişi bayılabilir ya da çarpıntı ve baş dönmesi hissedebilir.

• Ventriküler fibrilasyon: Karıncıkların kasılmak yerine titremesi. Dolaşım durur ve saniyeler içinde bilinç kaybolur.

ICD bu iki ritmi tanımak ve sonlandırmak üzere programlanır.

Şoklu Kalp Pili Kimlere Takılır?

İkincil Korunma

Daha önce bu ritimlerden birini yaşamış kişilerdir: kalp durması geçirip hayatta kalanlar, ya da bayılmaya yol açan ventriküler taşikardi atağı geçirenler.

Burada olay zaten yaşanmıştır ve tekrarlama ihtimali göz önüne alınır.

Birincil Korunma

Henüz böyle bir olay yaşamamış ama riski yüksek kabul edilen kişilerdir. En sık karşılaşılan grup, kalbin pompa gücü belirgin biçimde azalmış olan kalp yetmezliği hastalarıdır.

Burada önemli bir koşul vardır: karar, kalp yetmezliği ilaç tedavisi en uygun düzeye getirildikten ve belirli bir süre beklendikten sonra verilir. İlaç tedavisiyle pompa gücü toparlayan bazı hastalarda cihaz gerekmeyebilir.

Diğer durumlar arasında bazı kalıtsal ritim hastalıkları ve kalp kası hastalıkları bulunur. Ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü varsa bu ayrıca değerlendirilir.

Uygun Olmayabileceği Durumlar

• Ritim bozukluğunun düzeltilebilir geçici bir nedene bağlı olması; örneğin ilaç etkisi ya da kan değerlerindeki bozukluk

• Aktif enfeksiyon varlığı

• Beklenen yaşam süresini belirgin biçimde kısaltan başka bir hastalığın bulunması

• Kalp yetmezliği tedavisinin henüz en uygun düzeye getirilmemiş olması

Kimlere uygun olduğuna, ritim kayıtlarınız, kalbinizin pompa gücü ve genel durumunuz birlikte değerlendirilerek karar verilir.

İşleme Nasıl Hazırlanırsınız?

• Enfeksiyon taraması: Kalbe kalıcı bir cihaz ve kablo yerleştirileceği için vücutta aktif bir enfeksiyon bulunmamalıdır. Diş kontrolü de bu değerlendirmenin parçasıdır ve sıkça atlanır.

• İlaç listeniz: Kullandığınız bütün ilaçları dozlarıyla getirin. Kan sulandırıcıların işlem çevresinde nasıl yönetileceğine hekiminiz karar verir; kendi başınıza kesmeyin.

• Kalp yetmezliği tedaviniz: Birincil korunma amacıyla cihaz düşünülüyorsa, ilaç tedavisinin en uygun düzeye getirilmiş olması ve belirli bir süre beklenmiş olması gerekir.

• Hangi kolu kullandığınız: Cihaz genellikle baskın olmayan tarafa yerleştirilir. Mesleğiniz ya da omuz bölgenizle ilgili bir durum varsa önceden söyleyin.

• Beklentileriniz ve sorularınız: Şokun ne olduğu, ne zaman verileceği ve sonrasında ne yapmanız gerektiği işlem öncesinde konuşulur. Yazılı onamınız alınır.

Cihazla yaşamaya dair aklınıza takılanları önceden yazmanız yararlı olur; araç kullanımı, iş hayatı ve spor bu görüşmede netleşmelidir.

Cihaz Nasıl Takılır?

İşlem lokal anestezi ve sedasyonla yapılır. Köprücük kemiğinin altına küçük bir kesi açılarak cilt altında bir cep hazırlanır. Elektrot kabloları damar yoluyla kalbe ilerletilir ve konumları görüntülemeyle doğrulanır.

Kablolar yerleştikten sonra ölçümler yapılır: cihaz kalbin sinyallerini yeterince algılıyor mu, uyarı kalbi yakalıyor mu? Ölçümler uygun olduğunda gövde cebe yerleştirilir ve kesi kapatılır.

İşlem sonrası kol hareketleriniz için bir süre kısıtlama getirilir; bu, kabloların yerleşmesi için gereklidir. Süreyi hekiminiz belirler.

ICD Şoku Nasıl Hissedilir?

Şok, göğüste ani ve güçlü bir vuruş gibi tarif edilir. Rahatsız edicidir. Bilinci kapalıyken verilen bir şok ise hissedilmez.

Ancak sayfanın en önemli bilgisi şu: her müdahale şok değildir.

Önce Şoksuz Deneme: ATP

Cihaz tehlikeli bir hızlanma saptadığında ilk olarak şok vermez. Önce kalbe, o andaki ritimden biraz daha hızlı bir uyarı dizisi gönderir. Bu diziyle ritim çoğu zaman kırılır ve kalp normale döner.

Buna antitaşikardi uyarı, kısaca ATP denir. Birkaç saniye sürer ve hastaların büyük bölümü hiç fark etmez.

Şok yalnızca bu deneme sonuç vermezse ya da ritim doğrudan şok gerektirecek türdeyse verilir. Bu nedenle ICD taşıyan birçok kişi hiç şok almadan yıllarca yaşar.

Şok Aldıysanız Ne Yapmalısınız?

Net bir plana sahip olmak önemlidir:

• Tek şok aldınız ve kendinizi iyi hissediyorsanız: Oturun, dinlenin ve hekiminizle iletişime geçin. Cihaz kaydı incelenecektir.

• Kısa süre içinde birden fazla şok aldıysanız: Acil servise başvurun.

• Şoka bayılma, göğüs ağrısı ya da nefes darlığı eşlik ettiyse: Acil servise başvurun.

• Şok sırasında yanınızdaki kişi size dokunuyorsa: Hafif bir karıncalanma hissedebilir; bu zararlı değildir.

Her şok kaydedilir. Kontrolde cihazın hafızası okunarak şokun hangi ritim için verildiği görülür.

Uygunsuz Şok Nedir?

Cihazın, tehlikeli olmayan bir ritmi yanlış değerlendirip şok vermesidir. En sık nedeni atriyal fibrilasyon sırasında nabzın çok hızlanmasıdır. Elektrot kablosundaki bir sorun ya da cihaz ayarlarının uygun olmaması da neden olabilir.

Uygunsuz şoklar önlenebilir bir sorundur. Cihaz programının yeniden düzenlenmesi, ilaç tedavisi ya da altta yatan ritim bozukluğuna ablasyon uygulanması bu riski azaltabilir.

Kablo Gerektirmeyen ICD Var mı?

Evet, kalbin içine kablo yerleştirilmeyen bir ICD türü de geliştirilmiştir. Bu cihazda gövde göğüs yan duvarına, elektrot ise göğüs kemiğinin önünde cilt altına yerleştirilir. Kalp ve damar sistemine hiçbir şey girmez.

Bu yapının pratik karşılığı şudur: damar içinde kablo bulunmadığı için kabloya bağlı sorunlar ve kablo kaynaklı enfeksiyon bu cihazda gündeme gelmez.

Buna karşılık önemli bir sınırlaması vardır: cihaz kalbin içinde olmadığı için kalp pili işlevi göremez. Ritmi yavaş olan, kalp pili desteğine ihtiyaç duyan ya da CRT gerektiren hastalarda uygun değildir. Şoksuz sonlandırma yöntemi de bu cihazda kullanılamaz.

Bu nedenle özellikle genç hastalarda, damar yolu sorunu olanlarda ve daha önce cihaz enfeksiyonu geçirmiş kişilerde değerlendirilir. Hangi cihazın uygun olduğuna ritim bozukluğunuzun türü ve kalp pili ihtiyacınız birlikte ele alınarak karar verilir.

Kalp pili desteği gerekiyor ama kablo istenmiyorsa, ayrı bir seçenek olarak kablosuz kalp pili gündeme gelebilir.

Araç Kullanımı

Bu konu Türkçe kaynaklarda neredeyse hiç anlatılmaz, oysa hastaların günlük yaşamını doğrudan etkiler.

Kısıtlamanın nedeni cihaz değil, altta yatan ritim bozukluğudur. Direksiyon başındayken gelişebilecek bir bilinç kaybı hem sizin hem çevrenizdekiler için risk oluşturur.

Genel yaklaşım şöyledir:

• Cihaz takıldıktan sonra belirli bir süre araç kullanılmaz.

• Daha önce bayılmaya yol açan bir ritim yaşandıysa bu süre daha uzundur.

• Cihaz şok verdiyse süre yeniden başlar.

• Ticari araç, otobüs ve ağır vasıta kullanımı genellikle uygun görülmez.

Süreler ülkeye ve yürürlükteki düzenlemeye göre değişir. Kendi durumunuz için geçerli süreyi mutlaka hekiminize sorun ve söyleneni uygulayın.

Günlük Yaşam

• Kontroller: Cihazın pil düzeyi, kablo ölçümleri ve kaydedilen olaylar belirli aralıklarla kontrol edilir. Uzaktan takip sistemleri de kullanılabilir.

• MR: Günümüzdeki cihazların önemli bölümü MR uyumludur. Çekim öncesinde cihazınız olduğunu mutlaka bildirin.

• Cep telefonu: Kullanabilirsiniz; telefonu cihazın bulunduğu tarafta göğüs cebinde taşımayın.

• Güvenlik kapıları: Görevliye cihazınız olduğunu söyleyin, elle kontrol isteyin. Kapıdan hızlı geçmek de yeterli olur, durmayın.

• Güçlü manyetik alanlar: Kaynak makinesi, endüstriyel jeneratör gibi ortamlarda çalışıyorsanız hekiminize danışın.

• Cihaz kartınız: Size verilen kimlik kartını her zaman yanınızda taşıyın.

Olası Riskler Nelerdir?

• Cep bölgesinde kanama, morarma ya da şişlik

• Enfeksiyon; cihaz tedavisinin en ciddi sorunlarından biridir ve bu nedenle işlem öncesi diş kontrolü dahil enfeksiyon taraması yapılır

• Elektrot kablosunun yerinden oynaması ya da zamanla yıpranması

• Uygunsuz şok

• Kabloların yerleştirilmesi sırasında akciğer zarı ya da damar yaralanması; nadirdir

• Cihazla yaşamaya bağlı kaygı; şok korkusu bazı hastalarda belirgin olur ve konuşulmalıdır

Son madde küçümsenmemelidir. Şok yaşamış hastalarda kaygı sık görülür ve destek alınması gereken bir durumdur.

Cihazın Ömrü ve Takip

Pil ömrü kullanım yoğunluğuna, verilen tedavi sayısına ve cihaz ayarlarına göre değişir. Kontrol muayenelerinde düzenli izlenir ve azalma önceden görülür.

Ömrü tamamlandığında gövde değiştirilir. Kablolar sağlamsa yerinde bırakılır ve yeni gövdeye bağlanır; bu işlem ilk takılmaya göre daha kısadır.

Antalya'da Şoklu Kalp Pili

Prof. Dr. Umuttan Doğan, 2012 yılında Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde elektrofizyoloji eğitimi almış bir kardiyoloji uzmanıdır; kalp pili ve şok özellikli cihaz uygulamaları çalışma alanlarından biridir. İşlemler Antalya Amerikan Hastanesi'ndeki kateter laboratuvarında uygulanır.

Size ICD önerilmişse ya da mevcut cihazınızla ilgili bir sorun yaşıyorsanız, ritim kayıtlarınız ve tetkiklerinizle Konyaaltı'ndaki muayenehanede değerlendirme yapılabilir. Kalp yetmezliğinde kullanılan CRT ve kablo gerektirmeyen kablosuz kalp pili sayfalarına da bakabilirsiniz. Hekim özgeçmişine ve iletişim bilgilerine ilgili sayfalardan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

ICD ile normal kalp pili aynı şey mi?

Hayır. Klasik kalp pili, kalp gereğinden yavaş attığında uyarı verir. ICD ise kalbin tehlikeli biçimde hızlandığı durumlarda müdahale eder. ICD aynı zamanda kalp pili işlevini de içerir; klasik kalp pilinde şok özelliği yoktur.

Şok ağrılı mı?

Bilinciniz açıkken verilen bir şok göğüste ani ve güçlü bir vuruş gibi hissedilir ve rahatsız edicidir. Bilinç kapalıyken verilen şok hissedilmez. Şok saniyenin altında sürer.

Her tehlikeli ritimde şok mu veriliyor?

Hayır. Cihaz önce şoksuz bir yöntem dener: kalbe kısa ve hızlı bir uyarı dizisi gönderir ve ritmi bu şekilde kırmaya çalışır. Hastaların çoğu bunu hissetmez. Şok yalnızca bu deneme sonuç vermediğinde ya da ritim doğrudan şok gerektirdiğinde verilir.

Şok aldım, acile gitmeli miyim?

Tek şok aldıysanız ve kendinizi iyi hissediyorsanız oturup dinlenin ve hekiminizle iletişime geçin. Kısa sürede birden fazla şok aldıysanız ya da şoka bayılma, göğüs ağrısı veya nefes darlığı eşlik ettiyse acil servise başvurun.

ICD kalp yetmezliğimi tedavi eder mi?

Hayır. ICD, hayatı tehdit eden ritim bozukluğuna karşı bir koruma sağlar; kalp yetmezliğini tedavi etmez. İlaç tedaviniz, tuz ve sıvı takibiniz ile kontrolleriniz cihazdan bağımsız olarak sürer. Kalbin kasılmasını düzenlemeye yönelik farklı bir cihaz türü için CRT değerlendirilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları, kişiye özel değerlendirme sonrasında hekiminiz tarafından verilir.