İntrakardiyak Ekokardiyografi

İntrakardiyak ekokardiyografi, ucunda minik bir ultrason probu bulunan kateterin kalbin içine yerleştirilmesiyle yapılan görüntüleme yöntemidir. Kısaca intrakardiyak eko denir. Prob göğüs duvarında ya da yemek borusunda değil, doğrudan kalp boşluğunun içindedir; görüntü oradan alınır. Bir tedavi değil, tedaviye rehberlik eden bir yöntemdir. En belirgin pratik sonucu şudur: bu yöntem kullanıldığında birçok işlem genel anestezi gerekmeden yapılabilir.

Kalbi Görüntülemenin Üç Yolu

Girişimsel işlemlerde kalbin içini görmek şarttır. Bunun üç yolu vardır ve üçü de farklı bir mesafeden bakar.

• Göğüs duvarından eko: Standart ekokardiyografidir. Prob göğsün üzerine konur. Kolay ve zahmetsizdir ama arada kaburgalar ve akciğer dokusu bulunur; ayrıntı sınırlıdır.

• Yemek borusundan eko: Prob yutulur. Yemek borusu kalbin hemen arkasından geçtiği için görüntü çok daha nettir. Karşılığında öğürme refleksi ve hareketsiz kalma gereği vardır.

• İntrakardiyak eko: Prob kateterle kalbin içine götürülür. Arada hiçbir doku yoktur; görüntü doğrudan alınır.

İntrakardiyak Ekokardiyografi Nedir?

Kullanılan kateter, tanıdık anjiyografi kateterlerine benzer kalınlıktadır. Ucunda ultrason dalgası gönderip alan minik bir prob bulunur.

Kateter kasık toplardamarından girilerek sağ kulakçığa götürülür. Hekim kateteri dışarıdan yönlendirerek probun baktığı yönü değiştirir ve kalbin farklı bölümlerini görüntüler.

Görüntü canlıdır: kateterlerin hareketi, balonun şişmesi, cihazın açılması gerçek zamanlı izlenir. Renkli Doppler ile kanın hangi yönde ve hangi hızda aktığı da görülür.

Neden Kalbin İçinden Görüntüleme?

Röntgen görüntüsü girişimsel işlemlerin temelidir ama önemli bir sınırı vardır: yumuşak dokuyu göstermez. Ekranda kateterlerin ve cihazların gölgesi görünür; kalp duvarı, kapaklar ve perdeler görünmez.

Ultrason ise tam tersini yapar. Yumuşak dokuyu gösterir, kalınlığı ve hareketi ortaya koyar.

İkisi birlikte kullanıldığında hekim hem aletin nerede olduğunu hem de çevresindeki dokunun nasıl olduğunu aynı anda görür.

En Önemli Pratik Fark: Anestezi

Bu, hasta açısından en çok şey değiştiren başlık.

Yemek borusundan eko yapılacaksa probun yutulması ve işlem boyunca hareketsiz kalınması gerekir. Bu genellikle genel anestezi anlamına gelir.

İntrakardiyak eko kullanıldığında yemek borusuna hiçbir şey girmez. Görüntüleme zaten girişimin yapıldığı damar yolundan sağlanır. Bu nedenle birçok işlem lokal anestezi ve hafif sedasyonla tamamlanabilir.

Bunun karşılığı şudur: uyandırılma süreci yoktur, anesteziye bağlı riskler gündeme gelmez ve işlem boyunca hekiminizle iletişim kurabilirsiniz.

Bu her işlem için geçerli değildir. Bazı girişimlerde, örneğin kapak kaçağının kateterle onarımında, yemek borusundan eko hâlâ standart yöntemdir ve genel anestezi gerekir.

İntrakardiyak Ekokardiyografi Hangi İşlemlerde Kullanılır?

Septal Geçişin Yönlendirilmesi

Sol kulakçığa ulaşmak gereken işlemlerde iki kulakçığı ayıran perdeden kontrollü bir geçiş yapılır. Bu perdenin kalınlığı ve şekli kişiden kişiye değişir; komşuluğunda aorta ve kalbin dış zarı bulunur.

İntrakardiyak eko, geçişin tam olarak nereden yapılacağını gösterir. İğnenin perdeyi gerdiği an ekranda görülür.

Kalpteki Deliğin Kapatılması

ASD kapatma işlemlerinde deliğin ölçüsü, çevresindeki dokunun yeterliliği ve cihazın yerleşimi bu yöntemle değerlendirilebilir. Cihaz serbest bırakılmadan önce sağlam oturup oturmadığı görüntüyle doğrulanır.

Ablasyon İşlemleri

Atriyal fibrilasyon ablasyonunda kateterin dokuya temas edip etmediği, balonun toplardamar ağzına oturup oturmadığı ve çevredeki yapıların durumu izlenebilir.

Pıhtı Kontrolü

Sol kulakçıkta pıhtı bulunup bulunmadığı işlem öncesinde kontrol edilmelidir. Bu kontrol çoğunlukla yemek borusundan ekoyla yapılır; uygun koşullarda intrakardiyak eko da bu amaçla kullanılabilir.

Görüntü Ekranda Neyi Gösterir?

Hekim işlem boyunca ekranda somut birkaç şeyi izler. Bunları bilmek, yöntemin neden kullanıldığını anlaşılır kılar.

• Kateterin ucu nerede? Röntgende yalnızca bir gölge görünür. Ultrasonda ucun hangi dokuya değdiği görülür.

• Temas var mı? Ablasyonda kateterin dokuya değmesi şarttır. Değmiyorsa verilen enerji işe yaramaz.

• Perde nerede geriliyor? Sol kulakçığa geçişte iğnenin perdeyi ittiği nokta ekranda çadır gibi görünür ve doğru yerde olup olmadığı anlaşılır.

• Cihaz oturdu mu? Kapatma işlemlerinde disklerin perdeye yaslanıp yaslanmadığı serbest bırakılmadan önce görülür.

• Kaçak kaldı mı? Renkli Doppler ile geçişin devam edip etmediği anında değerlendirilir.

• Sıvı birikiyor mu? Kalbin dış zarındaki en küçük birikim bile fark edilir.

Yani intrakardiyak ekokardiyografi işlem sırasında sürekli bir geri bildirim sağlar; hekim bir sonraki adımı bu bilgiye göre atar.

Komplikasyonun Erken Fark Edilmesi

Bu, sayfanın en az bilinen ama en değerli bilgisi.

Girişimsel işlemlerin nadir ama önemli sorunlarından biri kalbin dış zarı ile kalp arasında sıvı birikmesidir. Erken fark edilmezse dolaşımı etkileyebilir.

İntrakardiyak eko işlem boyunca ekranda açık durduğu için bu birikim henüz çok azken görülebilir. Sorun büyümeden fark edilir ve gerekli müdahale zamanında yapılır.

Yani yöntem yalnızca işlemi yönlendirmez; işlem sırasında bir güvenlik gözü işlevi de görür.

İşlem Nasıl Yapılır?

İntrakardiyak eko ayrı bir işlem değildir; planlanan girişimin bir parçasıdır.

• Kasık toplardamarına, girişim için açılan yola ek olarak ikinci bir kılıf yerleştirilir.

• Görüntüleme kateteri bu kılıftan sağ kulakçığa ilerletilir.

• Hekim kateteri yönlendirerek gerekli görüntüleri alır ve işlem boyunca ekranda tutar.

• Girişim tamamlandığında kateter geri çekilir ve giriş yeri baskılanır.

Ayrı bir randevu, ayrı bir hazırlık ya da ikinci bir girişim gerekmez.

İntrakardiyak Ekokardiyografinin Sınırları

Dengeli bir tablo için bunları da bilmek gerekir.

• Ek bir damar yolu gerektirir. Kasıkta ikinci bir giriş açılır.

• Uzaktaki yapıları sınırlı gösterir. Prob sağ kulakçıktayken kalbin en uzak bölümleri her zaman aynı netlikte görünmez.

• Her işlemde gerekli değildir. Basit girişimlerde röntgen görüntüsü yeterlidir; ek bir kateter fayda getirmez.

• Bazı işlemlerde yemek borusundan eko hâlâ standarttır. Kapak onarımı gibi ayrıntılı değerlendirme gerektiren girişimler bu gruptadır.

Hangi görüntüleme yönteminin kullanılacağına işlemin türü ve sizin durumunuz birlikte değerlendirilerek karar verilir.

İntrakardiyak Ekokardiyografi ile IVUS Arasındaki Fark

İkisi de kateterin ucundaki bir probla ultrason görüntüsü alır. Bu nedenle sık karıştırılırlar. Fark, probun nereye gittiğindedir.

• IVUS (damar içi ultrason): Prob koroner atardamarın içine girer. Damarın duvarını, plağı ve kireçlenmeyi milimetrik ölçekte gösterir. Hedef bir damardır.

• İntrakardiyak ekokardiyografi: Prob kalbin boşluğuna yerleştirilir. Perdeleri, kapakları, duvarları ve boşlukları gösterir. Hedef kalbin yapısıdır.

Kullanılan kateterler de farklıdır. IVUS kateteri koroner damara girecek kadar incedir ve çok kısa mesafeyi çok ayrıntılı görüntüler. İntrakardiyak eko kateteri daha kalındır ve birkaç santimetre uzağı görecek şekilde çalışır.

Bu yüzden biri diğerinin yerine kullanılamaz. Koroner girişimde IVUS, kalp içi girişimlerde intrakardiyak ekokardiyografi devreye girer. Aynı hastada ikisinin farklı işlemlerde kullanılması mümkündür.

Olası Riskler Nelerdir?

• Giriş yerinde morarma, kanama ya da damar yaralanması

• Kateterin ilerletilmesi sırasında geçici ritim değişiklikleri

• Nadiren damar ya da kalp duvarında yaralanma

• İşlem süresine eklenen kısa bir uzama

Riskler, görüntülemenin işleme sağlayacağı katkı ile birlikte değerlendirilir ve işlem öncesindeki görüşmede konuşulur.

Antalya'da İntrakardiyak Eko

Prof. Dr. Umuttan Doğan, kalp defektlerinin girişimsel tedavisi, kapak girişimleri ve ritim bozukluklarının ablasyonu alanlarında çalışan bir kardiyoloji uzmanıdır; intrakardiyak ekokardiyografi bu girişimlere rehberlik eden yöntemlerden biridir. İşlemler Antalya Amerikan Hastanesi'ndeki kateter laboratuvarında uygulanır.

Size girişimsel bir işlem önerilmişse ve görüntüleme yöntemini merak ediyorsanız, mevcut tetkiklerinizle Konyaaltı'ndaki muayenehanede değerlendirme yapılabilir. Damar içi görüntüleme için IVUS, diğer yöntemler için tanı ve görüntüleme yöntemleri sayfasına bakabilirsiniz. Hekim özgeçmişine ve iletişim bilgilerine ilgili sayfalardan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İntrakardiyak eko ayrı bir işlem mi?

Hayır. Planlanan girişimin bir parçasıdır ve aynı seansta, aynı kasık bölgesinden yapılır. Ayrı bir randevu ya da ikinci bir girişim gerekmez; işleme yalnızca kısa bir süre ekler.

Yemek borusundan eko ile arasındaki fark nedir?

Yemek borusundan ekoda prob yutulur ve kalp arkadan görüntülenir; öğürme refleksi ve hareketsizlik gerektiği için genellikle genel anestezi uygulanır. İntrakardiyak ekoda prob kateterle kalbin içine götürülür; yemek borusuna hiçbir şey girmez.

Bu yöntem kullanılırsa uyutulmayacak mıyım?

Birçok işlemde lokal anestezi ve hafif sedasyon yeterli olur. Ancak bu, yapılacak girişime bağlıdır. Bazı işlemlerde yemek borusundan eko hâlâ standart yöntemdir ve genel anestezi gerekir. Size uygulanacak yöntem işlem öncesinde konuşulur.

Kalbin içine kateter girmesi risk oluşturmaz mı?

Kullanılan kateter, girişimsel işlemlerde zaten kullanılan kateterlere benzer ve aynı damar yolundan ilerletilir. Kendine özgü riskleri vardır ancak bunlar işlemin bütününe eklenen sınırlı risklerdir. Buna karşılık görüntüleme, işlemin daha kontrollü yürütülmesine katkı sağlar.

Her işlemde intrakardiyak eko kullanılır mı?

Hayır. Basit girişimlerde röntgen görüntüsü yeterlidir ve ek bir kateter fayda getirmez. Yöntem, sol kulakçığa geçiş yapılan, cihaz yerleştirilen ya da yumuşak dokunun ayrıntılı görülmesi gereken işlemlerde gündeme gelir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları, kişiye özel değerlendirme sonrasında hekiminiz tarafından verilir.