ASD ve VSD: Kalpte Delik Kapatma

Kalpte delik kapatma, kalbin odacıkları arasındaki anormal açıklığın kateterle getirilen bir cihazla kapatılmasıdır. Kasık toplardamarından girilir; göğüs açılmaz, kalp durdurulmaz. İki ana delik türü vardır: kulakçıklar arasındaki ASD ve karıncıklar arasındaki VSD. Ancak her delik bu yöntemle kapatılamaz. Uygunluk, deliğin türüne, yerine ve çevresindeki dokunun yeterliliğine bağlıdır.

Kalpte Delik Ne Demek?

Kalp dört odacıklıdır. Sağ taraf vücuttan dönen kirli kanı akciğerlere, sol taraf akciğerlerden gelen temiz kanı vücuda gönderir. İki taraf birbirinden bir perdeyle ayrılır.

Bu perdede doğuştan bir açıklık kalırsa kan iki taraf arasında karışır. Basınç sol tarafta daha yüksek olduğu için temiz kan sağ tarafa geçer ve akciğerlere fazladan yük biner.

ASD (Atriyal Septal Defekt)

Kulakçıklar arasındaki perdede bulunan açıklıktır. Erişkinlerde en sık karşılaşılan doğuştan kalp defektlerinden biridir.

Basınç farkı burada düşük olduğu için geçiş yavaş olur. Bu yüzden ASD yıllarca sessiz kalabilir ve çoğu zaman erişkin yaşta fark edilir.

VSD (Ventriküler Septal Defekt)

Karıncıklar arasındaki perdede bulunan açıklıktır. Basınç farkı burada çok daha yüksektir; bu nedenle VSD genellikle çocuklukta belirti verir ve erken fark edilir.

Küçük VSD'lerin önemli bir bölümü çocukluk döneminde kendiliğinden kapanır. Erişkin yaşa ulaşan VSD'ler ise ayrı bir değerlendirme gerektirir.

Erişkinlerde Hangi Belirtiler Görülür?

ASD'si olan birçok kişi otuzlu yaşlara kadar hiçbir şikâyet yaşamaz. Kalp yükü uzun süre telafi eder.

• Önce eforla, sonra daha hafif aktivitelerde gelen nefes darlığı

• Çabuk yorulma, efor kapasitesinde azalma

• Çarpıntı; atriyal fibrilasyon gibi ritim bozuklukları ASD'ye sık eşlik eder

• Bacaklarda şişlik

• Sık geçirilen akciğer enfeksiyonları

• Genç yaşta açıklanamayan inme; delik üzerinden geçen bir pıhtının beyne ulaşması söz konusu olabilir

Muayenede duyulan bir üfürüm ya da başka bir nedenle çekilen ekokardiyografi, tanının ilk basamağı olabilir.

Tanı Nasıl Konur?

• Ekokardiyografi: Deliği, boyutunu ve kanın hangi yöne geçtiğini gösterir. Sağ kalp boşluklarının genişleyip genişlemediği burada değerlendirilir.

• Yemek borusundan ekokardiyografi: Deliğin tam yerini, ölçüsünü ve çevresindeki dokunun durumunu gösterir. İşlem planlanacaksa zorunludur.

• EKG ve ritim değerlendirmesi: Ritim bozukluğu eşlik ediyor mu, incelenir.

• Kalp kateterizasyonu: Gerektiğinde akciğer atardamarındaki basınç ölçülür. Bu ölçüm bazı hastalarda kararı doğrudan belirler.

Kalpte Delik Kapatma Ne Zaman Gerekir?

Deliğin varlığı tek başına işlem nedeni değildir. Küçük ve kalbe yük bindirmeyen açıklıklar yalnızca takip edilebilir.

Kapatma şu durumlarda gündeme gelir:

• Sağ kalp boşluklarının genişlemiş olması; en önemli ölçüt budur

• Nefes darlığı ve efor kısıtlılığı gibi şikâyetlerin bulunması

• Akciğerlere giden kan akımının belirgin biçimde artmış olması

• Delik üzerinden pıhtı geçişine bağlı olduğu düşünülen bir inme öyküsü

• Tekrarlayan ritim bozuklukları

Her Delik Kateterle Kapatılabilir mi?

Hayır. Bu, sayfanın en önemli bilgisi ve rakip kaynakların çoğunda yeterince anlatılmıyor.

ASD'de Tip Meselesi

Kulakçıklar arası perdede delik farklı yerlerde olabilir ve her yerleşim farklı bir tip sayılır. Kateterle kapatma yalnızca sekundum tipi ASD'de mümkündür.

Primum, sinüs venozus ve koroner sinüs tipi defektlerde perdenin yapısı cihazın tutunmasına uygun değildir. Bu tiplerde cerrahi kapatma gerekir.

Bu ayrımı yalnızca ekokardiyografi ortaya koyar. "Kalbimde delik var, ameliyatsız kapatılır mı?" sorusunun yanıtı bu nedenle tetkik görülmeden verilemez.

Kenarların Yeterliliği

Kullanılan cihaz iki diskten oluşur ve deliğin iki yanına oturur. Diskin yaslanabilmesi için deliğin çevresinde yeterli genişlikte sağlam doku bulunmalıdır. Buna kenar denir.

Kenarlardan biri ince ya da yoksa cihaz sağlam oturmaz. Bu durumda cerrahi değerlendirilir. Deliğin çok büyük olması da aynı sonucu doğurabilir.

Kapatılamayacağı Durumlar

Bir durum özellikle önemlidir: ileri derecede akciğer basıncı yüksekliği.

Delik uzun yıllar açık kaldığında akciğer damarlarında kalıcı değişiklikler gelişebilir ve basınç yükselir. Basınç belirli bir düzeyi aştığında kan akımının yönü tersine döner. Bu noktadan sonra deliği kapatmak yarar sağlamaz, hatta zararlı olabilir; çünkü delik artık bir basınç boşaltma yolu işlevi görmektedir.

Bu nedenle işlem öncesinde akciğer basıncının değerlendirilmesi gerekir. Deliğin erken dönemde fark edilmesi ve zamanında ele alınması bu yüzden önemlidir.

Diğer uygun olmayan durumlar:

• Sekundum dışı ASD tipleri

• Kenarları yetersiz ya da çok geniş defektler

• Aynı seansta çözülmesi gereken başka kalp sorunlarının bulunması

• Aktif enfeksiyon varlığı

ASD Kapatma İşlemi Nasıl Yapılır?

Girişim kasık toplardamarından yapılır; atardamara girilmez.

• Ölçüm: Deliğin gerçek çapı işlem sırasında ölçülür ve cihaz boyutu buna göre seçilir.

• Yerleştirme: Katlanmış hâldeki çift diskli cihaz taşıyıcı boru içinden ilerletilir. Önce sol kulakçıktaki disk açılır ve perdeye yaslanır; sonra sağ kulakçıktaki disk açılır. Delik iki diskin arasında kalır.

• Doğrulama: Cihaz serbest bırakılmadan önce yerinde sağlam durup durmadığı ve geçişin kalmadığı görüntülemeyle kontrol edilir. Uygun değilse cihaz geri alınıp yeniden konumlandırılabilir.

İşlem boyunca görüntüleme rehberliği şarttır. Bunun için yemek borusundan ekokardiyografi ya da intrakardiyak ekokardiyografi kullanılır. İkincisinde prob kalbin içine yerleştirildiği için genel anestezi gerekmeyebilir.

VSD Kapatma: Neden Daha Zor?

VSD kateterle kapatılabilir, ancak hasta seçimi ASD'ye göre çok daha dardır. Üç nedeni var.

• Basınç farkı yüksektir. Cihazın karıncıklar arasındaki güçlü basınca dayanması gerekir.

• İletim yolları yakındır. Kalbin elektriksel iletim sistemi perdenin belirli bölümünden geçer. Cihaz bu bölgeye baskı yaparsa ileti bozukluğu gelişebilir ve kalıcı kalp pili gerekebilir. Bu risk işlem öncesinde ayrıntılı konuşulur.

• Aort kapağına komşuluk. Deliğin aort kapağına yakın yerleşmiş olması, cihazın kapak işlevini etkileme ihtimalini doğurur.

Bu nedenle kas bölümünde yerleşmiş, kenarları uygun ve orta büyüklükteki VSD'ler kateterle kapatmaya daha uygundur. Diğer durumlarda cerrahi değerlendirilir.

Kalpte Delik Kapatma: Kateter mi, Ameliyat mı?

İki yöntem de kullanımdadır ve biri diğerinin otomatik alternatifi değildir. Seçim büyük ölçüde deliğin kendisine bağlıdır.

• Kateterle kapatma: Sekundum tipi ASD'de, kenarlar yeterliyse ve delik uygun büyüklükteyse öne çıkar. Göğüs açılmaz, iyileşme süresi kısadır, kolda ya da göğüste kesi olmaz.

• Cerrahi kapatma: Sekundum dışı tiplerde, kenarların yetersiz olduğu ya da deliğin çok büyük olduğu durumlarda gerekir. Aynı seansta düzeltilmesi gereken başka bir kalp sorunu varsa da cerrahi tercih edilir. Delik dikilerek ya da yama konularak kapatılır.

Kalpte delik kapatma kararında yaşınız, şikâyetleriniz, akciğer basıncınız ve eşlik eden hastalıklarınız da değerlendirmeye girer. Karmaşık durumlarda bu değerlendirme kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte görüş verdiği bir süreçle yapılır.

Şunu net söylemek gerekir: kateter yöntemi her zaman daha iyi seçenek değildir. Uygun olmayan bir anatomide zorlanmış bir cihaz, doğru yapılmış bir ameliyattan daha sorunlu olur. Yöntemi delik belirler, tercih değil.

İşleme Nasıl Hazırlanırsınız?

• Görüntüleme tamamlanır: Yemek borusundan ekokardiyografi ile deliğin tipi, ölçüsü ve kenarları netleştirilir.

• İlaç listeniz: Kullandığınız bütün ilaçları dozlarıyla getirin. Kan sulandırıcıların yönetimine hekiminiz karar verir.

• Diş kontrolü: Kalbe kalıcı bir cihaz yerleştirileceği için tedavi edilmemiş diş enfeksiyonları önceden çözülür. Bu adım sıkça atlanır.

• Alerji öykünüz: Kontrast maddeye ya da herhangi bir metale karşı bilinen bir duyarlılığınız varsa bildirin.

• Gebelik durumu: Gebeyseniz ya da gebelik ihtimaliniz varsa mutlaka söyleyin; işlemde röntgen ışını kullanılır.

İşlem öncesindeki görüşmede beklenen fayda, olası riskler ve alternatifler anlatılır; yazılı onamınız alınır.

İşlem Ne Kadar Sürer, Ne Zaman Taburcu Olunur?

ASD kapatma işlemi genellikle bir saat civarında sürer. Deliğin yapısı, cihaz seçimi ve görüntüleme yöntemine göre bu süre değişebilir.

Anestezi tercihi kullanılan görüntülemeye bağlıdır. Yemek borusundan ekokardiyografi kullanılacaksa probun yutulması ve hareketsizlik gerektiği için genel anestezi uygulanır. Kalbin içinden görüntüleme yapılıyorsa lokal anestezi ve hafif sedasyon yeterli olabilir.

İşlem sonrası kasıktaki giriş yeri baskılanır ve bir süre yatak istirahati önerilir. Ritminiz ve cihazın yeri kontrol edilir. Taburculuk genellikle ertesi gün planlanır; kesin süre durumunuza göre belirlenir.

Günlük yaşama dönüş kısa sürede olur. Ağır efor ve temas sporları için hekiminizin vereceği süreye uyulmalıdır.

Olası Riskler Nelerdir?

• Giriş yerinde morarma, kanama ya da damar yaralanması

• Cihazın yerinden ayrılması; nadirdir, geri alınması gerekebilir

• Cihazın kenarından küçük bir geçişin kalması; çoğu zaman zamanla azalır ve izlenir

• Ritim bozuklukları; VSD işlemlerinde iletim yollarına yakınlık nedeniyle ayrıca izlenir

• Kalp zarında sıvı birikmesi; nadirdir, gerekirse boşaltılır

• Cihaz enfeksiyonu; işlem öncesi diş ve enfeksiyon taramasının nedeni budur

Riskler işlemden beklenen fayda ile birlikte değerlendirilir ve işlem öncesinde sizin durumunuza göre ayrıntılı konuşulur.

İşlemden Sonra: Cihaz Ne Olur?

Bu bölüm hastaların en çok merak ettiği ama en az anlatılan konuyu açıklıyor.

Cihaz kalpte kalıcı olarak kalır; çıkarılması gerekmez. İlk dönemde metal yüzey kanla temas hâlindedir. Aylar içinde cihazın üzerini kalbin kendi iç zarı kaplar ve cihaz dokunun bir parçası hâline gelir.

Bu süreç nedeniyle:

• İlk aylarda pıhtı oluşumunu önlemek için kan sulandırıcı tedavi verilir. Süresine hekiminiz karar verir; kendi başınıza kesmeyin.

• Aynı dönemde diş tedavisi ve bazı girişimler öncesinde enfeksiyona karşı koruyucu antibiyotik önerilebilir.

• Belirli aralıklarla ekokardiyografi ile cihazın yeri ve geçişin kapanıp kapanmadığı kontrol edilir.

• Efor kademeli olarak artırılır.

Ateş, çarpıntı, nefes darlığında artış ya da giriş yerinde şişlik fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun.

Antalya'da Kalpte Delik Kapatma

Prof. Dr. Umuttan Doğan, kalp defektlerinin girişimsel tedavisi ve kalp kapak hastalıkları alanında çalışan bir kardiyoloji uzmanıdır. ASD ve VSD kapatma işlemleri Antalya Amerikan Hastanesi'ndeki kateter laboratuvarında uygulanır.

Ekokardiyografinizde kalpte delik saptanmışsa, mevcut tetkiklerinizle Konyaaltı'ndaki muayenehanede değerlendirme yapılabilir. Diğer girişimler için kalp kapak tedavileri sayfasına bakabilirsiniz. Hekim özgeçmişine ve iletişim bilgilerine ilgili sayfalardan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kalpte delik kapatma her hastada gerekli mi?

Hayır. Küçük ve kalbe yük bindirmeyen delikler yalnızca takip edilebilir. Kapatma kararında en önemli ölçüt sağ kalp boşluklarının genişlemiş olmasıdır. Şikâyetleriniz, akciğere giden kan akımı ve ritim durumunuz birlikte değerlendirilir.

Cihaz ömür boyu kalpte kalır mı?

Evet, kalıcıdır ve çıkarılması gerekmez. Aylar içinde kalbin kendi iç zarı cihazın üzerini kaplar ve cihaz doku ile bütünleşir. Bu nedenle ilk dönemde kan sulandırıcı tedavi ve enfeksiyona karşı koruyucu önlemler önerilir.

İşlemden sonra sürekli ilaç kullanacak mıyım?

Genellikle hayır. İlk aylarda pıhtı oluşumunu önlemek için kan sulandırıcı verilir. Sürenin ne kadar olacağına hekiminiz karar verir. Atriyal fibrilasyon gibi ayrı bir durumunuz varsa onun tedavisi kendi kurallarına göre sürer.

Kalpteki delik kendiliğinden kapanır mı?

Küçük VSD'lerin önemli bir bölümü çocukluk döneminde kendiliğinden kapanabilir. ASD'de ise erişkin yaşa ulaşmış bir delik genellikle kendiliğinden kapanmaz ve değerlendirme gerektirir.

ASD ile PFO aynı şey mi?

Hayır. PFO, doğumdan önce herkeste bulunan ve normalde doğumdan sonra yapışarak kapanan kapakçık benzeri bir geçittir; bir kısım kişide tam yapışmaz. ASD ise perdede gerçek bir doku eksikliğidir. İkisinin değerlendirmesi ve kapatma ölçütleri farklıdır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları, kişiye özel değerlendirme sonrasında hekiminiz tarafından verilir.