Balon Valvüloplasti

Balon valvüloplasti, daralmış bir kalp kapağının kateterle getirilen bir balon şişirilerek genişletilmesidir. Kasık damarından girilir; göğüs açılmaz, kalp durdurulmaz. Yöntem üç kapakta kullanılır ve anlamı her birinde farklıdır: mitral kapakta uygun hastalarda esas tedavi kabul edilirken, aort kapağında çoğunlukla geçici bir adımdır. Bu ayrımı bilmek, size ne önerildiğini anlamanızı kolaylaştırır.

Kalp Kapağında Darlık Ne Demek?

Kalp kapakları tek yönlü kapılardır. Açılıp kanın geçmesine izin verir, sonra kapanıp geri kaçışı engellerler.

Bir kapak daraldığında yeterince açılamaz. Kan dar bir açıklıktan geçmek zorunda kalır. Kalp aynı miktarda kanı iletebilmek için daha yüksek basınç üretir; kapağın gerisindeki bölümde basınç artar ve zamanla yapısal değişiklikler başlar.

Darlık, kaçaktan farklı bir sorundur. Kaçakta kapak tam kapanmaz; darlıkta tam açılmaz. Tedavileri de farklıdır.

Balon Valvüloplasti Nedir?

Uç kısmında şişirilebilir bir balon bulunan kateter, damar yoluyla daralmış kapağa götürülür. Balon kapağın tam içinde şişirilir.

Şişen balon, yaprakçıkların birbirine yapışmış olan birleşme noktalarını ayırır. Kapak açıklığı genişler ve kanın geçişi kolaylaşır. Ardından balon indirilip geri çekilir.

İşlem lokal anestezi altında, anjiyografi laboratuvarında yapılır.

Hangi Kapaklarda Uygulanır?

Mitral Kapak

Yöntemin en yerleşmiş kullanım alanıdır. Romatizmal mitral darlıkta, kapak anatomisi uygunsa balon valvüloplasti uygun hastalarda esas tedavi yöntemi olarak kabul edilir. Sonuçlar yıllarca sürebilir.

Aort Kapağı

Burada durum farklıdır. Aort kapağındaki darlık genellikle kireçlenmeye bağlıdır; yapışıklık değil, sertleşme söz konusudur. Balon kapağı bir miktar açar ama kireç yerinde kalır ve kapak zamanla yeniden daralır.

Bu nedenle aort balon valvüloplasti kalıcı bir tedavi değildir. Genellikle ara bir adım olarak kullanılır.

Pulmoner Kapak

Doğuştan gelen pulmoner kapak darlığında balon valvüloplasti yerleşmiş bir yöntemdir ve sonuçları uzun sürelidir.

Mitral Kapak Darlığı ve Romatizmal Ateş

Mitral darlığın başlıca nedeni, çocukluk ya da gençlik döneminde geçirilen akut romatizmal ateştir.

Süreç şöyle işler: tedavi edilmemiş bir boğaz enfeksiyonunun ardından vücudun bağışıklık yanıtı kalp kapaklarına da zarar verir. Yaprakçıklar kalınlaşır, kenarları birbirine yapışır. Sorun çoğu zaman yıllar sonra, hasta yetişkin olduğunda belirti verir.

Bu nedenle mitral darlık tanısı alan birçok kişi çocukluğundaki hastalığı hatırlamaz.

Hangi Belirtiler Görülür?

• Eforla gelen nefes darlığı; darlık ilerledikçe daha hafif eforlarda ortaya çıkar

• Gece yatarken nefes darlığı, yüksek yastık ihtiyacı

• Çabuk yorulma

• Çarpıntı; atriyal fibrilasyon mitral darlığa sık eşlik eder

• Öksürük, bazen balgamda kan görülmesi

• Gebelikte belirtilerin belirgin biçimde artması

Son madde önemlidir: gebelikte kan hacmi arttığı için daha önce fark edilmemiş bir mitral darlık ilk kez o dönemde ortaya çıkabilir.

Tanı ve İşlem Öncesi Değerlendirme

• Muayene: Mitral darlığın kendine özgü bir üfürümü vardır.

• Ekokardiyografi: Kapak açıklığını, basınç farkını ve yaprakçıkların yapısını gösterir. Balonun uygun olup olmadığına büyük ölçüde bu tetkikle karar verilir.

• Yemek borusundan ekokardiyografi: İşlem öncesinde zorunludur. Amacı sol kulakçıkta pıhtı olup olmadığını görmektir.

• EKG ve ritim değerlendirmesi: Atriyal fibrilasyon eşlik ediyor mu, incelenir.

Mitral Balon Valvüloplasti: Kapağınız Uygun mu?

Mitral balon valvüloplasti kararında belirleyici olan şey, darlığın derecesi kadar kapağın yapısıdır. Ekokardiyografide dört başlık ayrı ayrı puanlanır. Bu değerlendirme çoğu hasta sayfasında anlatılmaz, oysa kararı doğrudan o belirler.

• Yaprakçıklar ne kadar hareketli? Esnekliğini koruyan yaprakçıklar balonla ayrılmaya daha uygundur. Taş gibi sertleşmiş bir kapakta balon işe yaramaz.

• Yaprakçıklar ne kadar kalınlaşmış? Kalınlaşma arttıkça sonuç daha az öngörülebilir olur.

• Kireçlenme var mı, nerede? Özellikle yaprakçıkların birleşme noktalarındaki kireç balonun işini zorlaştırır.

• Kapak altındaki yapılar nasıl? Yaprakçıkları kalp kasına bağlayan ipliklerin kalınlaşıp kısalması, kapağı açsanız bile hareketi kısıtlar.

Bu dört başlığın toplam puanı düşükse, yani kapak büyük ölçüde esnekliğini korumuşsa, mitral balon valvüloplasti öne çıkar. Puan yükseldikçe cerrahi seçenek ağırlık kazanır.

Bu yüzden "mitral darlığım var, balon yapılabilir mi?" sorusunun yanıtı ekokardiyografi görülmeden verilemez.

Balon Valvüloplasti Nasıl Yapılır?

İşlem Sırasında

Mitral kapak için girişim kasık toplardamarından yapılır. Kateter önce sağ kulakçığa ulaşır; mitral kapak sol tarafta olduğu için iki kulakçığı ayıran perdeden kontrollü bir geçiş yapılır.

Balon daralmış kapağın içine yerleştirilir ve kademeli olarak şişirilir. Her şişirme sonrasında kapak yeniden ölçülür: açıklık ne kadar arttı, kaçak gelişti mi? Ölçümler yeterli değilse balon biraz daha büyütülerek işlem tekrarlanır.

Bu kademeli yaklaşım işin özüdür. Amaç kapağı olabildiğince açmak değil, kaçak oluşturmadan yeterli açıklığa ulaşmaktır.

Aort ve pulmoner kapak için girişim kasık atardamarından ya da toplardamarından yapılır; aynı mantıkla ilerlenir.

İşlem Sonrası

Bir süre yakın gözlem altında kalırsınız; giriş yeri ve ritminiz izlenir. Genellikle ertesi gün ayağa kalkılır. Hastanede kalış süreniz durumunuza göre planlanır.

Kimler İçin Uygundur?

• Orta ya da ileri derecede mitral darlığı bulunan ve şikâyetleri olan hastalar

• Kapak yaprakçıkları esnekliğini büyük ölçüde korumuş olanlar

• Gebelik gibi, açık ameliyatın taşıdığı riskin yüksek olduğu özel durumlar

• Doğuştan pulmoner kapak darlığı bulunanlar

• Aort darlığında, kalıcı çözüme geçilmeden önce durumun dengelenmesi gereken hastalar

Uygun Olmadığı Durumlar

Uygunluk yalnızca genel duruma değil, kapağın yapısına bağlıdır:

• Sol kulakçıkta pıhtı varsa işlem ertelenir. Kan sulandırıcı tedavi sürdürülür ve pıhtı çözüldükten sonra yeniden değerlendirilir.

• Kapakta belirgin kaçak da varsa balon kaçağı artırabilir; bu durumda cerrahi değerlendirilir.

• Yaprakçıklar yoğun biçimde kireçlenmiş ve sertleşmişse

• Kapak altındaki bağlantı iplikleri ileri derecede kalınlaşmış ve kısalmışsa

• Aynı seansta çözülmesi gereken başka kalp sorunları varsa

Kimlere uygun olduğuna, ekokardiyografi bulguları ve şikâyetleriniz birlikte değerlendirilerek karar verilir.

Balon mu, Ameliyat mı? Karar Nasıl Veriliyor?

Mitral kapak darlığı tedavisinde iki yol vardır ve seçim tek bir ölçüte bağlı değildir.

• Balon valvüloplasti: Kapak esnekliğini korumuşsa, pıhtı yoksa ve belirgin kaçak eşlik etmiyorsa öne çıkar. Göğüs açılmaz, iyileşme süresi kısadır.

• Açık kalp ameliyatı: Kapak ileri derecede kireçlenmişse, kaçak da varsa ya da aynı seansta başka bir kalp sorununun çözülmesi gerekiyorsa değerlendirilir. Kapak onarılabilir ya da değiştirilebilir.

Karar verilirken kapağın yapısı, darlığın derecesi, şikâyetleriniz, ritim durumunuz, yaşınız ve eşlik eden hastalıklarınız birlikte ele alınır. Gebelik gibi özel durumlarda denge balon lehine değişebilir.

Karmaşık durumlarda bu değerlendirme tek bir hekim tarafından değil, kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte görüş verdiği bir süreçle yapılır. Sizin tercihiniz de bu sürecin parçasıdır.

Bir noktayı eklemek gerekir: balon işlemi cerrahi seçeneği ortadan kaldırmaz. Kapak ilerleyen yıllarda yeniden daraldığında ameliyat gündeme gelebilir.

Aort Balon Valvüloplasti Neden Ara Bir Adımdır?

Bu bölüm, sayfanın en çok yanlış anlaşılan konusunu açıklıyor.

Aort darlığında sorun yapışıklık değil kireçlenmedir. Balon kireci kıramaz, yalnızca kapağı geçici olarak biraz açar. Kapak kısa süre içinde eski durumuna döner.

Bu yüzden aort balon valvüloplasti tek başına bir tedavi olarak planlanmaz. Genellikle şu durumlarda kullanılır:

• Hastanın durumu TAVİ ya da cerrahi için dengelenmeye ihtiyaç duyuyorsa

• Acil bir tabloda geçici rahatlama sağlanması gerekiyorsa

• Kalp dışı acil bir ameliyat öncesinde riskin azaltılması gerekiyorsa

• Kalıcı tedaviye uygunluk henüz netleşmemişse

Size aort balonu öneriliyorsa, sonrasında hangi kalıcı seçeneğin planlandığını sormanız yerinde olur.

İşleme Nasıl Hazırlanırsınız?

• Yemek borusundan ekokardiyografi: İşlemden kısa süre önce yapılır. Sol kulakçıkta pıhtı bulunmadığının doğrulanması zorunludur.

• İlaç listeniz: Kullandığınız bütün ilaçları dozlarıyla yazılı olarak getirin. Kan sulandırıcıların işlem çevresinde nasıl yönetileceğine hekiminiz karar verir; kendi başınıza kesmeyin.

• Diş kontrolü: Kalp kapak hastalığı olanlarda tedavi edilmemiş diş enfeksiyonları önem taşır. İşlem öncesinde değerlendirilmesi uygun olur.

• Böbrek değerleriniz: İşlemde kontrast madde kullanılır ve böbrek fonksiyonlarınız önceden değerlendirilir.

• Önceki kayıtlarınız: Varsa eski ekokardiyografi raporlarınızı getirin. Darlığın yıllar içinde nasıl ilerlediğini görmek planlamayı kolaylaştırır.

• Gebelik durumu: Gebeyseniz ya da gebelik ihtimaliniz varsa mutlaka bildirin. İşlem sırasında röntgen ışını kullanıldığı için planlama buna göre yapılır.

İşlem öncesindeki görüşmede beklenen fayda, olası riskler ve alternatifler anlatılır; yazılı onamınız alınır. Anlamadığınız bir nokta varsa sormaktan çekinmeyin.

Olası Riskler Nelerdir?

• Giriş yerinde morarma, kanama ya da damar yaralanması

• Kapakta kaçak gelişmesi; bu nedenle balon kademeli şişirilir ve her adımda ölçüm yapılır

• Geçiş yapılan perdede küçük bir açıklığın kalması; çoğu zaman önemsizdir ve izlenir

• Kalp zarında sıvı birikmesi; nadirdir, gerekirse boşaltılır

• Pıhtı kaynaklı olaylar; işlem öncesi pıhtı kontrolünün nedeni budur

• İşlem sırasında geçici ritim değişiklikleri

Riskler işlemden beklenen fayda ile birlikte değerlendirilir ve işlem öncesindeki görüşmede sizin durumunuza göre ayrıntılı konuşulur.

İşlemden Sonra

• Belirli aralıklarla kardiyoloji kontrolü ve ekokardiyografi yapılır. Kapak açıklığının korunup korunmadığı bu şekilde izlenir.

• Atriyal fibrilasyonunuz varsa kan sulandırıcı tedavi işlemden bağımsız olarak sürer.

• Diş tedavisi ya da cerrahi bir işlem öncesinde kalp kapak hastalığınız olduğunu bildirin.

• Romatizmal kapak hastalığında, boğaz enfeksiyonlarına karşı önerilen koruyucu tedaviye uyulmalıdır.

• Efor kademeli olarak artırılır.

Nefes darlığında artış, çarpıntı ya da bayılma fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun.

Antalya'da Balon Valvüloplasti

Prof. Dr. Umuttan Doğan, kalp kapak hastalıklarının girişimsel tedavisi alanında çalışan bir kardiyoloji uzmanıdır. Balon valvüloplasti işlemleri Antalya Amerikan Hastanesi'ndeki kateter laboratuvarında uygulanır.

Ekokardiyografinizde kapak darlığı saptanmışsa, mevcut tetkiklerinizle Konyaaltı'ndaki muayenehanede değerlendirme yapılabilir. Aort kapağındaki ileri darlık için TAVİ, kapak kaçakları için TEER, diğer girişimler için kalp kapak tedavileri sayfasına bakabilirsiniz. Hekim özgeçmişine ve iletişim bilgilerine ilgili sayfalardan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Balon valvüloplasti bir ameliyat mı?

Hayır. İşlem kasık damarından girilerek yapılır; göğüs kemiği açılmaz, kalp durdurulmaz ve kalp-akciğer makinesi kullanılmaz. Genellikle lokal anestezi yeterlidir. Yine de girişimsel bir işlemdir ve kendi riskleri vardır.

Mitral kapakta balon kalıcı mıdır, kapak tekrar daralır mı?

Uygun seçilmiş hastalarda sonuçlar yıllarca sürebilir. Ancak romatizmal süreç kapağı etkilemeye devam edebilir ve kapak zamanla yeniden daralabilir. Bu nedenle düzenli ekokardiyografi takibi gerekir. Gerekirse işlem tekrarlanabilir ya da cerrahi değerlendirilir.

Aort kapağında neden kalıcı bir çözüm değil?

Aort darlığında sorun yaprakçıkların yapışması değil kireçlenmesidir. Balon kireci ortadan kaldırmaz; kapağı geçici olarak biraz açar ve darlık kısa süre içinde geri döner. Bu yüzden genellikle TAVİ ya da cerrahiye giden yolda ara bir adım olarak kullanılır.

İşlemden önce neden yemek borusundan eko yapılıyor?

Sol kulakçıkta pıhtı olup olmadığını görmek için. Pıhtı varsa balon işlemi sırasında yerinden ayrılma riski doğar; bu nedenle işlem ertelenir, kan sulandırıcı tedavi sürdürülür ve daha sonra yeniden değerlendirilir.

Balon işleminden sonra ameliyat gerekebilir mi?

Gerekebilir. Kapak zamanla yeniden daralırsa, işlem sırasında belirgin kaçak gelişirse ya da kapak yapısı ilerleyen dönemde balona uygun olmaktan çıkarsa cerrahi gündeme gelir. Bu olasılık işlem öncesinde sizinle konuşulur.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları, kişiye özel değerlendirme sonrasında hekiminiz tarafından verilir.