TAVİ: Aort Kapak Darlığı Tedavisi

Aort kapak darlığı tedavisi, kapağın onarılmasıyla değil değiştirilmesiyle mümkün olur. Bu bir mekanik sorundur; ilaçlar şikâyetleri hafifletebilir ama daralmış kapağı açmaz. TAVİ (transkateter aort kapak implantasyonu), göğüs açılmadan, kasık atardamarından ilerletilen bir kateterle yeni bir kapağın eski kapağın içine yerleştirilmesidir. Halk arasında ameliyatsız kalp kapağı değişimi olarak da bilinir. Kimin için uygun olduğuna tek bir ölçüte göre değil, kapsamlı bir değerlendirmeyle karar verilir.

Aort Kapak Darlığı Nedir?

Aort kapağı, kalbin sol karıncığından vücuda çıkan kanın geçtiği kapıdır. Her kalp atımında açılır, kan çıktıktan sonra kapanır ve geri kaçışı engeller.

Bu kapak daraldığında kalp, aynı miktarda kanı çok daha yüksek bir basınçla itmek zorunda kalır. Kas bir süre bu yükü kaldırır ve kalınlaşır. Zamanla bu telafi yetmez.

Aort Darlığı Neden Gelişir?

• Yaşa bağlı kireçlenme. En sık nedendir. Kapakçıklar yıllar içinde sertleşir ve kalsiyum biriktirir.

• Doğuştan iki yaprakçıklı kapak. Normalde üç yaprakçık bulunur. İki yaprakçıklı kapaklarda darlık daha erken yaşta ortaya çıkabilir.

• Geçirilmiş romatizmal ateş. Günümüzde daha az görülür ama hâlâ bir nedendir.

Aort Kapak Darlığı Belirtileri Nelerdir?

Darlık yıllarca sessiz ilerleyebilir. Çoğu zaman ilk bulgu, muayenede duyulan bir üfürümdür.

Belirtiler ortaya çıktığında genellikle üç başlıkta toplanır:

• Nefes darlığı. Önce merdiven çıkarken veya yokuşta, sonra daha hafif eforlarda.

• Göğüs ağrısı veya baskı hissi. Eforla gelir, dinlenince geçer.

• Baş dönmesi, göz kararması ya da bayılma. Özellikle efor sırasında.

Bunlara çabuk yorulma, çarpıntı ve ayaklarda şişlik eşlik edebilir.

Belirtiler Başladıysa Neden Beklenmemeli?

Bu, sayfadaki en önemli bilgidir.

Aort darlığı ilerleyici bir hastalıktır. Belirtiler ortaya çıktığı anda, kalbin telafi kapasitesinin sınırına gelindiğini gösterir. Bu aşamadan sonra tedaviyi ertelemek önerilmez.

Birçok hasta nefes darlığını yaşa, kiloya ya da yorgunluğa bağlar. "Zaten yaşlıyım, normaldir" düşüncesi değerlendirmeyi geciktirir. Eforla gelen nefes darlığı, göğüs baskısı ya da baş dönmesi yaşıyorsanız bunu yaşın doğal sonucu saymayın.

Tanı Nasıl Konur?

• Muayene: Aort darlığının tipik bir üfürümü vardır ve stetoskopla duyulur.

• Ekokardiyografi: Asıl tanı yöntemidir. Kapağın açıklık alanını, kapaktan geçerken oluşan basınç farkını ve kalp kasının durumunu gösterir. Darlığın derecesi bu ölçümlerle belirlenir.

• EKG ve akciğer grafisi: Kalbin yüklenmesine dair ipuçları verir.

• Efor testi: Şikâyeti olmadığını söyleyen hastalarda, kontrollü koşullarda gerçek efor kapasitesini ortaya koyabilir.

• Koroner anjiyografi: Kapak girişimi öncesinde koroner damarların durumu da değerlendirilir; darlık varsa tedavi planı buna göre kurulur.

Aort Darlığında İlaç Tedavisi Neden Yeterli Değil?

Bu soru muayenede sık sorulur ve yanıtı net olmalıdır.

Aort kapak darlığı bir mekanik sorundur. Kapak fiziksel olarak daralmıştır ve hiçbir ilaç daralmış bir kapağı açmaz. Tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler ya da kalp yetmezliği ilaçları belirtileri bir ölçüde hafifletebilir; darlığın kendisini değiştirmez.

Dahası, bazı ilaçların aort darlığında dikkatli kullanılması gerekir. Tansiyonu fazla düşüren tedaviler, daralmış kapağın ardındaki dolaşımı zorlaştırabilir. Bu nedenle ilaçlarınızın düzenlenmesi hekim kontrolünde yapılmalıdır.

Özetle: aort kapak darlığı tedavisinde ilaçlar destekleyici rol oynar. Kapak ileri derecede daralmışsa ve belirtiler başlamışsa, çözüm kapağın değiştirilmesidir. Bunun iki yolu vardır: göğüs açılarak yapılan cerrahi ve kateterle yapılan TAVİ.

TAVİ Nedir?

TAVİ, İngilizcedeki transcatheter aortic valve implantation ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesi transkateter aort kapak implantasyonudur.

Eski kapak çıkarılmaz. Katlanmış hâlde bir kateterin ucuna yerleştirilen yeni kapak, daralmış kapağın tam içine götürülür ve orada açılır. Yeni kapak açılırken eski kapakçıkları duvara doğru iter ve onların yerine çalışmaya başlar.

Göğüs kemiği açılmaz, kalp durdurulmaz, kalp-akciğer makinesi kullanılmaz.

TAVİ İşlemi Nasıl Yapılır?

İşlem Öncesi Planlama

TAVİ, planlaması işleminden uzun süren bir girişimdir. Bu aşama çoğu kaynakta atlanır ama sonucu doğrudan belirler.

Bilgisayarlı tomografi ile üç boyutlu ölçüm yapılır. Bu ölçümle üç soru yanıtlanır:

• Hangi ölçüde kapak gerekiyor? Kapak halkasının çapı milimetre düzeyinde ölçülür. Küçük seçilen kapak kaçak yapar, büyük seçilen kapak halkayı zorlar.

• Koroner damar ağızları nerede? Yeni kapak yerleşirken bu ağızları kapatmamalıdır.

• Giriş yolu uygun mu? Kasık atardamarlarının çapı ve kıvrımlılığı ölçülür. Uygun değilse başka bir giriş yolu planlanır.

İşlem Sırasında

İşlem çoğunlukla lokal anestezi ve hafif sedasyonla yapılır; genel anestezi her hastada gerekmez. Kasık atardamarından girilir, kateter kapağa kadar ilerletilir, yeni kapak yerinde açılır ve çalıştığı görüntüleme ile doğrulanır.

Gerektiğinde, yeni kapağın yerleşebilmesi için önce eski kapak balonla genişletilir. Bu adım balon valvüloplasti ile aynı mantığı taşır.

İşlem Sonrası İlk Günler

İşlem sonrası bir süre yoğun bakım ya da yakın gözlem altında kalırsınız. Kalp ritmi kesintisiz izlenir; bunun nedeni aşağıdaki riskler bölümünde açıklanıyor. Giriş yeri kontrol edilir ve ayağa kalkma kademeli planlanır.

Hastanede kalış süresi kişiden kişiye değişir. Size kendi durumunuza göre bilgi verilir.

TAVİ mi, Açık Ameliyat mı? Kim Karar Veriyor?

İkisi de aort kapak darlığı tedavisinde kullanılan yöntemlerdir ve biri diğerinin otomatik alternatifi değildir.

Karar verilirken şunlar birlikte ele alınır:

• Yaşınız ve beklenen yaşam süreniz

• Cerrahi girişimin sizin için taşıdığı risk

• Kapak halkasının ölçüsü ve kireçlenmenin dağılımı

• Kasık atardamarlarının uygunluğu

• Koroner damarlarda eşlik eden hastalık olup olmadığı

• Daha önce geçirilmiş kalp ameliyatı

• Böbrek fonksiyonları ve diğer hastalıklarınız

Bu değerlendirme tek bir hekim tarafından yapılmaz. Kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte görüş verdiği bir süreçle karar alınır; uluslararası kardiyoloji kılavuzları da bunu önerir. Sizin ve yakınlarınızın tercihi bu sürecin parçasıdır.

TAVİ Kimler İçin Uygundur?

TAVİ, ileri derecede aort kapak darlığı bulunan ve tedavi edilmesi gereken hastalarda gündeme gelir. Yöntem ilk yıllarda yalnızca ameliyat riski çok yüksek olan hastalarda kullanılıyordu; zamanla uygulama alanı genişledi.

Sık karşılaşılan durumlar:

• İleri yaşta, açık ameliyatın taşıdığı riskin yüksek olduğu hastalar

• Daha önce kalp ameliyatı geçirmiş olanlar

• Akciğer, böbrek ya da başka bir organ hastalığı nedeniyle cerrahi riskin arttığı durumlar

• Cerrahi olarak takılmış biyolojik kapağın zamanla yıpranması (kapak içine kapak uygulaması)

TAVİ'nin Uygun Olmadığı Durumlar

• Kapak halkasının ölçüsü mevcut kapak boyutlarına uymuyorsa

• Kasık atardamarları uygun değilse ve alternatif bir giriş yolu da bulunamıyorsa

• Kapakta darlık değil ağırlıklı olarak kaçak varsa, farklı bir yaklaşım gerekir

• Aynı seansta çözülmesi gereken başka kalp sorunları varsa cerrahi daha uygun olabilir

• Beklenen yaşam süresini belirgin biçimde kısaltan başka bir hastalık varsa, işlemden beklenen fayda sınırlı kalır

Kimlere uygun olduğuna, tetkikleriniz ve genel durumunuz değerlendirilerek karar verilir.

İşleme Nasıl Hazırlanırsınız?

TAVİ öncesinde birkaç tetkik ve birkaç pratik hazırlık gerekir.

• Görüntüleme: Ekokardiyografi, bilgisayarlı tomografi ve gerekiyorsa koroner anjiyografi tamamlanır. Bu tetkikler kapak ölçüsünü ve giriş yolunu belirler.

• Diş kontrolü: Kapak girişimi öncesinde diş sağlığı değerlendirilir. Tedavi edilmemiş bir diş enfeksiyonu, takılan kapak için risk oluşturabilir. Bu adım sıkça atlanır ama önemlidir.

• İlaç listeniz: Kullandığınız bütün ilaçları dozlarıyla yazılı olarak getirin. Kan sulandırıcıların işlem çevresinde nasıl yönetileceğine hekiminiz karar verir; kendi başınıza kesmeyin.

• Böbrek değerleriniz: İşlemde kontrast madde kullanılır. Böbrek fonksiyonlarınız önceden değerlendirilir, gerekirse sıvı desteği planlanır.

• Refakatçi ve taburculuk planı: İşlem sonrası ilk günlerde yanınızda birinin bulunması işleri kolaylaştırır. Evde merdiven varsa bunu önceden konuşun.

• Sorularınız: Aklınıza takılanları yazın. İşlem öncesi görüşmede beklenen fayda, olası riskler ve alternatifler anlatılır; yazılı onamınız alınır.

Olası Riskler Nelerdir?

TAVİ girişimsel bir işlemdir ve belirli riskler taşır. Bunları bilmek, işlem öncesinde doğru soruları sormanızı sağlar.

• Kalp ritim ve ileti bozuklukları. Yeni kapak, kalbin elektriksel ileti yoluna komşu bir bölgeye yerleşir ve bu yola baskı yapabilir. Bir kısım hastada işlemden sonra kalıcı kalp pili gerekebilir. Ritminizin işlem sonrası yakından izlenmesinin nedeni budur.

• Giriş yerinde kanama ya da damar yaralanması. Kullanılan kateterler koroner işlemlerdekinden kalındır.

• Kapak çevresinden kaçak. Yeni kapağın kenarından az miktarda kan sızabilir. Çoğu zaman önemsizdir; belirginse aynı seansta düzeltilmeye çalışılır.

• İnme riski. Her kalp kapak girişiminde olduğu gibi söz konusudur.

• Kontrast maddeye bağlı böbrek etkilenmesi. Böbrek fonksiyonlarınız önceden değerlendirilir.

Bu riskler, işlemden beklenen fayda ile birlikte değerlendirilir ve işlem öncesindeki görüşmede sizin durumunuza göre ayrıntılı olarak konuşulur.

Takılan Kapak Ne Kadar Dayanır?

TAVİ ile takılan kapaklar biyolojik kapaklardır. Yani mekanik kapaklar gibi ömür boyu kan sulandırıcı kullanımı gerektirmezler, ancak zamanla yıpranmaları beklenir.

Dayanma süresi kişiden kişiye belirgin biçimde değişir; yaş, eşlik eden hastalıklar ve kapağın çalışma koşulları etkilidir. Bu nedenle tek bir süre vermek doğru olmaz.

Önemli olan şudur: kapak zamanla daralırsa ya da kaçak yaparsa, çoğu durumda mevcut kapağın içine ikinci bir kapak yerleştirilebilir. Buna kapak içine kapak denir. Bu nedenle düzenli ekokardiyografi takibi yalnızca bir formalite değildir; sorunu erken fark etmeyi sağlar.

İşlemden Sonra Yaşam

• Hekiminizin belirlediği kan sulandırıcı tedaviye düzenli uyulur. İlaçları kendi kararınızla kesmeyin.

• Belirli aralıklarla kardiyoloji kontrolü ve ekokardiyografi yapılır.

• Diş tedavisi ya da cerrahi bir işlem öncesinde, takılı kapağınız olduğunu mutlaka bildirin. Enfeksiyona karşı önlem gerekebilir.

• Tansiyon, şeker ve kolesterol kontrolü sürdürülür.

• Efor kademeli olarak artırılır; kalp rehabilitasyonu programı önerilebilir.

Ateş, halsizlik, nefes darlığında artış, bayılma ya da çarpıntı fark ederseniz beklemeden hekiminize başvurun.

Antalya'da Aort Kapak Darlığı Tedavisi

Prof. Dr. Umuttan Doğan, kalp kapak hastalıklarının girişimsel tedavisi ve kompleks koroner girişimler alanında çalışan bir kardiyoloji uzmanıdır. TAVİ, Antalya Amerikan Hastanesi'ndeki kateter laboratuvarında uygulanır.

Ekokardiyografinizde aort kapak darlığı saptanmışsa ya da eforla gelen nefes darlığı, göğüs baskısı veya baş dönmesi yaşıyorsanız, mevcut tetkiklerinizle Konyaaltı'ndaki muayenehanede değerlendirme yapılabilir. Mitral ve triküspit kapaktaki kaçaklar için TEER, diğer kapak girişimleri için kalp kapak tedavileri sayfasına bakabilirsiniz. Hekim özgeçmişine ve iletişim bilgilerine ilgili sayfalardan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

TAVİ bir ameliyat mı? Göğsüm açılacak mı?

Hayır. TAVİ kasık atardamarından girilerek yapılır; göğüs kemiği açılmaz, kalp durdurulmaz ve kalp-akciğer makinesi kullanılmaz. Çoğunlukla lokal anestezi ve hafif sedasyonla uygulanır. Yine de girişimsel bir işlemdir ve kendi riskleri vardır.

Aort darlığım var ama hiçbir şikâyetim yok. Beklemeli miyim?

Şikâyetsiz hastalarda karar, darlığın derecesine, kalp kasının durumuna ve efor testi bulgularına göre verilir. Bazı kişilerde düzenli takip uygundur. Ancak birçok hasta şikâyetlerini farkında olmadan azaltır; merdiven yerine asansörü seçmek gibi. Bu nedenle "şikâyetim yok" değerlendirmesi hekimle birlikte yapılmalıdır.

TAVİ'den sonra kalp pili gerekir mi?

Bir kısım hastada gerekebilir. Yeni kapak, kalbin elektriksel ileti yoluna komşu bölgeye yerleştiği için bu yola baskı yapabilir. İşlem sonrası ritminiz bu nedenle yakından izlenir. Bu olasılık işlem öncesinde sizinle konuşulur.

Takılan kapak ne kadar dayanır, tekrar değişmesi gerekir mi?

TAVİ kapakları biyolojik kapaklardır ve zamanla yıpranmaları beklenir. Süre kişiden kişiye değişir. Kapak daralır ya da kaçak yaparsa, çoğu durumda mevcut kapağın içine ikinci bir kapak yerleştirilebilir. Düzenli ekokardiyografi takibi bu nedenle önemlidir.

TAVİ mi açık ameliyat mı, kim karar veriyor?

Karar tek bir hekim tarafından verilmez. Kardiyoloji ve kalp damar cerrahisinin birlikte değerlendirdiği bir süreçle alınır. Yaş, cerrahi risk, kapak ölçüleri, damar yapısı ve eşlik eden hastalıklar birlikte ele alınır; sizin tercihiniz de bu sürecin parçasıdır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları, kişiye özel değerlendirme sonrasında hekiminiz tarafından verilir.